کرونا و جایگاه آموزش و پرورش شهروند ساز ✍️کیوان جمشیدی کارشناس ارشد برنامه ریزی درسی

امروزه یکی از چالش ها و دغدغه هایی که دامنگیر جامعه شده است، بحث بحران کرونا یا بیماری کووید ۱۹ می باشد.

در نگاه سیستماتیک و تفکری همه جانبه این پدیده از ابعاد مختلفی جامعه را به خود درگیر نموده است.
از بعد اقتصادی بسیاری از کارخانه ها و کارگاه های کلان و جزئی کشور را به تعطیلی کشانده و باعث ضرر و زیان های هنگفت اقتصادی شده است.

از بعد سیاسی منجر به بستن مرزهای زمینی، هوایی و دریایی و اخلال در روابط بین الملل در بسیاری از کشورها شده است.

از بعد روانی بهداشت روحی و سازمان فکری افراد را به هم ریخته است.

از بعد اجتماعی نیز زیر شاخه ها و مولفه های متعددی را به خود معطوف کرده است.

از دیدگاه جامعه شناسی سیاسی، مردمان به دو گروه عوام people و شهروند citizen تقسیم می شوند.

مردم عوام بدون توجه به حقوق و تکالیف شهروندی، زندگی مبتنی بر عادات مألوف دارند و در مواقع بحران، منافع فردی را بر مصالح اجتماعی ترجیح می دهند. در حالی که شهروندان با آگاهی از حقوق و تکالیف شهروندی در مواقع بحران منافع جمعی را بر مصالح شخصی ترجیح می دانند.

جامعه مدنی در هر اجتماعی از شهروندانی تشکیل شده اند ،که ایشان موتور محرکه تمدنها خواهند بود. در حالی که عوام صرفاً هر آنچه خود منفعتشان است در نظر می گیرند و در مواقع خطر خود باعث ایجاد مخاطره خواهند شد.*

ویروس کرونا بار دیگر ضعف جامعه مدنی و خصلت جامعه ما را نمایان ساخت. جامعه ای که خط روشنی از مصالح جمعی در آن ترسیم نشده است.

باید عنوان کرد که محصول یا برون داد جامعه ما شوربختانه به شدت متفرد است و این به خاطر ضعف در سیستم تعلیم و تربیت کشور ماست.

در جامعه ای که نهادهای مدنی، قانون، احزاب و به ویژه نظام آموزش و پرورش شهروند ساز حضور ندارد، بحران کرونا به شدت هراس برانگیز خواهدبود.

به نحوه برخورد با ویروس کرونا در جامعه که بنگریم، تصویر هولناکی از حضور عوامانه خواهیم یافت. هجوم مردم به فروشگاهها، احتکار و مسافرت با وجود هشدارهای متعدد برای منع مسافرت نمونه ای از این ضعف حوزه مدنی و قوت سکنات عوامانه است.

البته عوام لزوماً بی سوادان یا کم سوادان مصطلح نیستند، بلکه همه کسانی که مسئولیت اجتماعی خود را نمی دانند و عمل نمی کنند را نیز شامل می شوند.
اکنون این بحران فرصتی فراروی تصمیم سازان جامعه قرار داده تا ضمن بازنگری در سیستمهای حکومتی، بار دیگر اهمیت توجه به نظام تعلیم و تربیت را مورد مداقه قرار دهند.

ما به آموزش و پرورشی محتاج هستیم که خروجی آن انسان شهروند باشد. انسانی که در مواقع بحران مسئولیت شهروندی خود را بدانند و به آن عمل کنند.پوپولیسم هنوز سکه رایج جامعه ماست و ترسناک تر و هولناک تر از کرونا، ضعف و لاغری جامعه مدنی و حضور تعیین کننده عوامان است. تجدید نظر در نظام تعلیم و تربیت اکنون از نان شب برای ما واجب تر است. نظام آموزشی که خروجی آن جامعه مدنی مقتدر باشد.

برگرفته از مقاله حبیب افتخاری دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه اصفهان‌