در حدود نیمه هزاره سوم قبل از میلاد(چهار هزارو پانصد سال پیش) بابل بر اثر هجوم گوتی ها که از کوههای خود در مشرق زاب صغیر در دره دیالۀ علیا فرود آمده بودند نابود شده آنان مدت چند قرن تهدیدی برای ساکنان دشت-مرکز عالم در آن دوران(بین النهرین)- بودند(رومن گریشمن،۱۳۷۴،ص۴۴) در هزاره های بعد اقوام و ملتهای متعددی چون اورارتو،آشور،سکاها وماناها در سیطره بر این بهشت خاکی به مبارزه پرداختند.ماناها از پایتخت سیاسی خود،ایزیرتو(قلایچی در غرب شهرستان بوکان) اتحادیه خود را وسعت بخشیده و شهر دولت موساسیر(ربط) را متحد خویش کردند. این شهر دولت که برای اولین بار در سال ۸۴۳ق.م شلمانسر سوم پادشاه آشور در سفر جنگی خود به زاگرس از آن یاد می کند. میعدگاه تمدنهای منطقه ومرکزعبادی و نذورات بوده است.مردمان و شاهان برای برکت یابی و تقدیس، شمشیر و سپر خود را در این معبد بزرگ می نهادند و شاهان بزرگ فرزندان خود را به خدمت این قبله هزاره های قبل از میلاد می فرستادند.
موصاصیر که آشوری ها آن را آردینی یا شهرآفتاب می خواندند، تا آینکه در حمله هشتم سارگن دوم(۷۰۵-۷۲۲ ق.م) از سری حملات سالیانه و غارتگرانه آشوری ها از این شهر گذشته و آن را ویران کرده است،سارگن در سنگ نوشته خود به توصیف آبشارها،رودخانه هاو جنگلهای پرپشت این منطقه پرداخته است.
در سالهای آغازین قرن ششم قبل از میلاد با قدرت گیری روزافزون مادها این منطقه نیز به متصرفات آنها افزوده شده و در سال ۵۹۳ق.م از آن به عنوان تابع دولت ماد یاد شده است. در دوران حکومتهای بعدی ماد،هخامنشی ،سلوکی،اشکانی و ساسانی به نام رپیتوا یعنی الهۀخورشید و تابستان تقدیس و مورد احترام بوده است.تا اینکه در دوران پادشاهی به نام قیروان خورشید اسلام تابیدن گرفت. بعد از اسلام نام این شهر رباط و بعدها به ربط تغییر یافت.(تپه های ۱ و ۲ با شماره ثبت ۶۰۱ و ۶۲۰ به ثبت آثار ملی میراث فرهنگی کشور رسیده اند.
از سال ۱۳۸۴ به بعد کاوش باستانشناسی در شهر ربط شروع شده و کف سنگ فرش که به صورت دوایر متحد المرکزهندسی با کناره های گیس باف و خوشه های گندم تزیین شده شناسایی و خاکبرداری شده است.در این حفاری ها اثار فراوانی همچون آجرهای لعابدار منقوش به نقش اساطیری الهۀ بالدار، نقوش حیوانی، گیاهی و خط میخی بدست آمده است. باستان شناسان بر این باورند که با ادامه این حفاریها بسیاری از آراء گذشته تاریخ تغییر خواهد یافت.(نمونه های از کف معبد و نقوش آن در پارک خطی شهر قابل بازسازی شده است)
در دورانهای بعد نیزنامدارانی چون یوسف اصم مفسر بزرگ قران و عزیز خان مکری اجودانباشی بزرگترین شخصیت نظامی دورۀ قاجار در این دیار رشد و بالندگی یافتند.
تاریخچه ربط به حضور قوم مانا که برای اولین بار در سال ۸۴۳ قبل از میلاد در میان متون آشوری ظاهر می شود بر می گردد . دولت مانا در اوج قدرت خود حوضه ی جنوبی و شرقی دریاچه ارومیه منطقه میانه و دره قزل اوزن را در اختیار داشته و پایتخت اصلی آن این برتو نام داشت از مهمترین محوطه های منسوب به مانا می توان به حسنلو – زیویه ، قلایچی و ربط اشاره کرد – دولت ماا در سالهای پایانی قرن ۷ قبل از میلاد با افزایش قدرت دولت ماد به قلمرو این پادشاهی الحاق شد و برای آخرین بار در سال ۵۹۳ قبل از میلاد از آن بعنوان تابع دولت ماد یاد می شود . با توجه به نوشته ها و نقوش حک شده بر روی آجرهای با ابعاد مختلف (۳۰×۳۰ – ۴۰×۴۰) (۳۳×۳۳) کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند که قطعه ربط ۲ مربوط به دوران مانا بود ، و پایتخت موصاصیر می باشد و معبد مهم و مورد احترام اورارتوئی و گاهی آشوری و مانا به نام خدای هالدینی (خالدینی) نیز در آن قرار دارد – محوطه این تپه حدود ۵۰ هکتار و قطعه های زیادی نیز بعنوان دژهای محافظ این شهر مهم و باستانی در اطراف آن قرار دارد . شهر ربط در دورانهای مختلف بعد از حکومت مانا در دوران مادها – هخامنشی ها و ساسانیان نیز یک شهر و مرکز مهم بوده که قبل از اسلام نام آن رپیتوا یعنی الهه خورشید و تابستان بوده و در زمان حمله اسلام نیز دارای پادشاهی بنام قیروان بوده و مردمان آن آتش پرست بوده اند که در مقابل لشکریان اسلام شکست خورده و به اسلام گرویده اند بعد از اسلام نام این شهر رباط بوده و بعداً به ربط تغیر یافته است . و هم اکنون نیز این شهر یکی از مناسبترین محل در منطقه برای توسعه شهری بوده و در محلی استراتژیک و مناسب از هر جهت قرار گرفته است .
در دهۀ هفتاد میلادی سازمانهای جهانی حمایت از آوارگان یزرگترین اردوگاه آوارگان کرد عراقی به رهبری ملا مصطفی بارزانی را در دشت زیبای ربط ایجاد کردند. در خلال جنگ تحمیلی بیش از ۷۲ بار حملات هوایی نشانی از پایداری این مرز و بوم است.
اکنون نیز شهر ربط محل سکونت ایل گورک مکری با زبان کردی سورانی و لهجه مکریانی بوده از راههای مواصلاتی و بسیار مهمی است که هر روزه از کردستان عراق کالاهای وارداتی را به شهرهای داخلی ایران می رساند.
موقعیت جغرافیایی ربط :
شهر ربط در شمال غرب کشور و در جنوب استان آذربایجان غربی و در ۱۵ کیلومتری شهر سردشت بر روی جاده مواصلاتی مهاباد سردشت و در ۶ کیلومتری سه راهی مهاباد – بانه – سردشت واقع شده است .
شهر ربط نسبت به شهر سردشت (مرکز شهرستان) دارای توپوگرافی نسبتاً هموار بوده که اطراف آن را در سمت شمال و شرق جنگلهای محلی با پوشش غالب بلوط ایرانی احاطه کرده است و رودخانه زاب در سمت غرب جلوه دیگری به این شهر بخشیده است .
از جمله فاکتورهای مهم که شهر ربط را از سایر شهرها هم تراز خود متمایز می نماید وجود شهرک صنعتی در یک کیلومتری این شهر می باشد محدودیت های جغرافیایی شهر سردشت ، ، فضای هموار و رو به گسترش توسعه شهری ، فاصله نه چندان دور از مرکز شهرستان ، قرار گیری بر سر راه جاده مواصلاتی بین شهری چندین شهر از جمله دلایل دیگر توسعه روز افزون شهر ربط می باشد .
ربط در نیمه دوم سال ۱۳۸۲ به شهر تبدیل و در این مدت تا کنون رشد چشمگیری از لحاظ توسعه و عمران شهری داشته که با رشد جمعیت ۵/۶ درصد پس از انقلاب شکوهمند اسلامی به شدت بر جمعیت آن افزوده شده است جمعیت شهر ربط بر اساس سر شماری سال ۱۳۸۵ ، ۸۲۲۹ نفر بوده این در حالیست که اکثر شهرنداندر زمان سر شماری مشغول کار کشاورزی و … در روستاها و شهرهای همجوار بوده اند تخمینی زده می شود که جمعیت واقعی ربط ۱۲ هزار نفر می باشد .
از آثای دیدنی و مناطق گردشگری می توان به جنگلهای انبوه و زیبای اطراف شهر که در نوع خود بی نظیر ترین تفرجگاه طبیعی محسوب می گردند و چمشه آب معدنی گروان با منظره منحصر بفر خود می باشد .
همچنین وجود آثار باستانی مربوط به هزاره اول پیش از میلاد مسیح که شامل چندین محوطه به مساحت حدود ۵۰ هکتار می باشد می توان در جذب گردشگران و علاقه مندان نقش مهمی را داشته باشد
منبع: سایت شورا و شهرداری ربط
عکس هایی از آثار مکشوفه تپه های باستانی ربط :
